Fairtrade of Bio? Wat is beter?

Als u bewust en duurzaam wilt kopen, staat u soms voor de vraag: kies ik voor Fairtrade of Bio? We leggen uit waar de overeenkomsten liggen en wat de verschillen zijn – en waar je op kunt letten bij het kopen.

Veel Fairtrade producten zijn ook biologisch gecertificeerd en het vermoeden bestaat dat de ene zegel iets met de andere te maken heeft. Maar dat is niet het geval: integendeel, Fairtrade keurmerken en Europese biologische labels hebben totaal verschillende prioriteiten en normen. En toch zijn er overeenkomsten.

Dat is wat Fairtrade is

Het doel van Fairtrade is om de werk- en leefomstandigheden van kleine boeren en werknemers op plantages in ontwikkelingslanden en opkomende landen te verbeteren. De (vrij uitgebreide) set van regels is de internationale Fairtrade standaard waaraan alle kleine boeren, plantages en bedrijven moeten voldoen.

Fairtrade streeft bijvoorbeeld naar lange termijn leveringsrelaties en stabiele prijzen. Gedwongen arbeid, kinderarbeid en discriminatie zijn verboden. Het wordt geroepen om een ​​werknemersvertegenwoordiging te vormen. Regelgeving regelt de werktijden en de billijkheid, maar ook de beschikbaarheid van bijvoorbeeld toiletten of schoon drinkwater.

Het Fairtrade keurmerk is daarom vooral een sociaal zegel dat tot doel heeft de handelsvoorwaarden voor producenten van cacao, koffie, katoen en vele andere producten te verbeteren. Het bevat ook veel milieuaspecten.

Er zijn ook vereisten voor milieubescherming: de criteria moeten landbouwers sensibiliseren voor onderwerpen als bodemerosie, bodemvruchtbaarheid, afvalbeheer en duurzaam waterverbruik. Verschillende pesticiden zijn verboden in de teelt, omdat deze ook schadelijk zijn voor de boeren. Op plantages moeten medewerkers worden getraind in het omgaan met toegestane pesticiden en meststoffen, zoals het kopen van beschermende kleding en regelmatige gezondheidscontroles.

Dat is wat biologisch is

In tegenstelling tot de term ‘eerlijke handel’ is de toevoeging van ‘organisch’ in de voedselomgeving wettelijk beschermd. Wetgevers geven hier duidelijke richtlijnen: als een voedsel het EU biologisch label mag voeren, moet bijvoorbeeld ten minste 95 procent van de ingrediënten afkomstig zijn uit gecontroleerde biologische landbouw.

De “gecontroleerde biologische landbouw” wordt gedefinieerd door de wetgever (BMEL). Het gaat in essentie om het verminderen van de milieu impact, bijvoorbeeld om de buitensporige nitraatverontreiniging in het grondwater te verminderen, aldus het EHvJ. Zo zijn chemisch synthetische plagen en onkruidbestrijding (“pesticiden”) en minerale meststoffen verboden, op enkele uitzonderingen na. Genetische manipulatie is uitgesloten en boeren worden aangemoedigd om te voldoen aan de rotaties van het gewas en om gesloten voedingscycli na te streven.

Naast het bekende biologische zegel van de EU zijn er biologische landbouwverenigingen die meestal nog strengere teelt- en verwerkingsnormen hanteren, bijvoorbeeld Bioland, Demeter en Naturland. Het biologische voedsel moet bijvoorbeeld zelfs uit de regio komen.

Het EU biologisch keurmerk is daarom in de eerste plaats een milieukeur. De behandeling van werknemers is niet gereguleerd, sociale aspecten zijn zo goed als helemaal niet. Dat komt omdat we er historisch van uitgaan dat dergelijke voorschriften niet langer nodig zijn in Nederland en Europa.

Meer dan 70 procent van de Fairtrade producten is biologisch

Een goed advies zou zijn: let op beide keurmerken. En dat werkt vaak zonder problemen, omdat veel Fairtrade producten tegelijkertijd een bio zegel dragen. Volgens TransFair bevatten de Fairtrade producten met het hoogste organische gehalte fruit met 95 procent en het drinken van chocolade met 90 procent. Zelfs koffie met 77 procent organisch aandeel, thee met 86 procent of rijst met 84 procent loopt voorop.

In 2017 werden 518 nieuwe producten gelanceerd met Fairtrad certificering en meer dan 60 procent van deze producten zijn ook biologisch verzegeld, inclusief chocolaatjes voor het drinken, chocolade muesli en havermout koekjes. Volgens TransFair is 73 procent van de voedingsmiddelen die worden verkocht met Fairtrade  keurmerken nu ook biologisch gecertificeerd.

Fairtrade en Bio: twee verschillende benaderingen

Wat is beter, fair trade of organisch? De vraag zelf is niet logisch: de programma’s hebben elk hun eigen doelen en hebben hun respectieve legitimiteit.

Fairtrade heeft tot doel de sociale en economische omstandigheden van boeren in de producerende landen te verbeteren door sociale, ecologische en economische regels vast te stellen die eerlijker handelsbetrekkingen zullen waarborgen.
Bio zet zich in voor een natuurvriendelijke, duurzame landbouw en wil met behulp van duidelijke juridische projecten ervoor zorgen dat landbouwproducten ecologischer worden geproduceerd.

Zorg er tijdens het winkelen voor dat producten die geheel of gedeeltelijk uit eerlijke handel kunnen komen, eigenlijk van eerlijke handel komen – en tegelijkertijd de biologische zegel dragen.